Wiek po czterdziestce nie wyklucza leczenia ortodontycznego. Zęby można przesuwać także u dojrzałych pacjentów, o ile dziąsła, kość i przyzębie pozostają w dobrym stanie. O rozpoczęciu terapii decyduje więc nie metryka, lecz wynik badania, diagnostyki obrazowej oraz ocena higieny jamy ustnej.
Co ortodonta sprawdza przed rozpoczęciem leczenia?
Pierwsza konsultacja obejmuje ocenę ustawienia zębów, zgryzu, stawów skroniowo-żuchwowych i profilu twarzy. Lekarz sprawdza też stan wypełnień, koron, mostów, implantów oraz braków zębowych. Do przygotowania planu może wykorzystać zdjęcia, skan wewnątrzustny, pantomogram i cefalometrię.
Powodem konsultacji nie musi być wyłącznie wygląd uśmiechu. Stłoczone zęby mogą utrudniać usuwanie płytki, a nieprawidłowe kontakty zgryzowe mogą sprzyjać ścieraniu szkliwa lub przeciążeniu wybranych zębów. Ortodonta ocenia, czy terapia poprawi warunki do higieny, odbudowy protetycznej i równomiernego rozłożenia sił podczas żucia.
Cel leczenia powinien wynikać z indywidualnej diagnozy pacjenta.
U dorosłych większe znaczenie ma stan przyzębia. Aktywne zapalenie dziąseł lub choroba przyzębia wymagają wcześniejszego leczenia. Ortodonta nie powinien przesuwać zębów w tkankach objętych stanem zapalnym, ponieważ może to zwiększyć ryzyko utraty podparcia kostnego. Przed założeniem aparatu pacjent często przechodzi higienizację i konsultację periodontologiczną.
Czy zęby po 40. roku życia przesuwają się wolniej?
Kość dorosłego pacjenta nadal reaguje na kontrolowaną siłę wywieraną przez aparat lub nakładki. Proces przebudowy może jednak przebiegać wolniej niż u nastolatka. Czas leczenia zależy przede wszystkim od rodzaju wady, zakresu planowanych ruchów, stanu przyzębia i systematyczności pacjenta.
Dorosły organizm zakończył wzrost szczęk, dlatego ortodonta nie może wykorzystać naturalnego rozwoju twarzy w taki sposób jak podczas leczenia dzieci. Przy rozbudowanych wadach szkieletowych może zalecić współpracę z chirurgiem szczękowo-twarzowym. W wielu przypadkach dotyczących stłoczeń, szpar, wychyleń zębów lub nawrotu dawnej wady wystarcza leczenie zachowawcze.
Aparat stały czy przezroczyste nakładki?
Dorośli mogą korzystać z aparatów stałych metalowych, estetycznych lub przezroczystych nakładek na zęby. Wybór zależy od wady zgryzu, warunków w jamie ustnej i gotowości pacjenta do przestrzegania zaleceń.
Nakładki można zdejmować do jedzenia i czyszczenia zębów, lecz trzeba nosić je przez liczbę godzin wskazaną przez ortodontę. Aparat stały pracuje przez całą dobę, ale wymaga dokładnego szczotkowania przestrzeni wokół zamków i stosowania szczoteczek międzyzębowych. Sama dyskrecja metody nie powinna przesądzać o decyzji. Lekarz dobiera narzędzie do planowanego ruchu zębów.
Jak leczenie współgra z implantami i protetyką?
Implant zrasta się z kością i nie przesuwa się pod wpływem sił ortodontycznych. Jeśli pacjent ma implant, ortodonta uwzględnia jego pozycję podczas planowania. Czasem najpierw ustawia naturalne zęby, a dopiero później implantolog uzupełnia brak.
Leczenie ortodontyczne może przygotować miejsce pod implant, koronę lub most. Może także poprawić ustawienie zębów filarowych i rozłożyć kontakty zgryzowe. Dlatego pacjenci po 40. roku życia często wymagają współpracy ortodonty, periodontologa, implantologa i protetyka.
Retencja chroni uzyskane ustawienie zębów
Po zdjęciu aparatu zęby mają skłonność do przesuwania się. Ortodonta dobiera retainer stały, płytkę ruchomą lub oba rozwiązania. Pacjent powinien stosować retencję zgodnie z zaleceniami i zgłaszać się na kontrole. Wiek nie zwalnia z tego etapu, a wieloletnia stabilizacja pomaga utrzymać uzyskany rezultat.
Leczenie po czterdziestce może poprawić funkcję zgryzu, ułatwić higienę i przygotować jamę ustną do dalszej odbudowy. Wymaga jednak dokładnej diagnostyki i kontroli zdrowia przyzębia.